Từ đề xuất đường sắt Bắc-Nam của Việt Nam, nhìn rộng ra các kết nối đường sắt trong khu vực

Trong bối cảnh thế giới đang đầu tư mạnh mẽ cho việc hiện đại hóa và tăng cường các kết nối đường sắt không chỉ trong nội địa mà xuyên biên giới, như một bước tiến quan trọng trong chuyển đổi sang “vận tải và logistics xanh, bền vững”, mục tiêu hình thành mạng lưới vận tải đường sắt xuyên quốc gia, cải thiện hiệu quả về kinh tễ, xã hội và môi trường tại Việt Nam càng trở nên cấp thiết.

Điều này không chỉ giúp giải bài toán về chi phí logistics mà còn là một bước đi quan trọng để tăng thế chủ động của Việt Nam trong quá trình hội nhập, giảm nguy cơ tụt hậu khi các quốc gia trong khu vực đều đang “ráo riết” đầu tư cho hạ tầng và các mô hình vận hành hoạt động logistics thế hệ mới, thông minh, hiệu quả, có tính liên kết cao.

Bộ Giao thông vận tải (GTVT) vừa có báo cáo gửi Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành GTVT, theo đó căn cứ Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2022, dự kiến tháng 9/2022 sẽ trình Bộ Chính trị xem xét, có ý kiến về chủ trương đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Từ năm 2005 đến nay, Bộ GTVT đã triển khai nhiều nghiên cứu về tuyến đường sắt tốc độ cao này. Năm 2009, Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án (BCNCTKT) đã được Hội đồng thẩm định nhà nước thông qua, Bộ Chính trị tán thành về chủ trương đầu tư, tuy nhiên chưa được Quốc hội thông qua vào kỳ họp tháng 5/2010. Thời gian qua, thực hiện Nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ GTVT đã rà soát, cập nhật bổ sung hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án. Quá trình nghiên cứu, Bộ GTVT đã tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo lấy ý kiến của các cơ quan, các chuyên gia, nhà khoa học; Đã thống nhất bằng văn bản với 20 địa phương có dự án đi qua.

Bộ cũng đã tổ chức lấy ý kiến các bộ, ban, ngành liên quan. Chính phủ, Ban Kinh tế Trung ương, Ủy ban KHCN&MT – Quốc hội Khóa XIV, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam đã tổ chức nhiều cuộc họp, hội thảo. Tiếp thu tất cả các ý kiến, Bộ GTVT đã hoàn chỉnh BCNCTKT trình Thủ tướng Chính phủ vào tháng 2/2019. Với quy mô Dự án thuộc tiêu chí dự án quan trọng quốc gia, ngày 11/7/2019, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 859/QĐ-TTg thành lập Hội đồng thẩm định nhà nước để thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án.

Theo Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2021 và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ GTVT đã xây dựng Đề án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam và lấy ý kiến Ban Kinh tế Trung ương, các Ủy ban của Quốc hội gồm Ủy ban Kinh tế, Ủy ban TCNS, Ủy ban KHCN&MT. Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Bộ GTVT đã tiếp thu, hoàn thiện và trình Bí thư Ban Cán sự đảng Chính phủ – Thủ tướng Chính phủ tại Tờ trình số 09/TTr-BCSĐ ngày20/9/2021. “Tuy nhiên, do dự án đang được Hội đồng thẩm định nhà nước thẩm định, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bí thư Ban Cán sự đảng Chính phủ, Ban Cán sự đảng Bộ GTVT đã có văn bản số 113-CV/BCSĐ ngày 6/10/2021 gửi Văn phòng Trung ương Đảng đề nghị báo cáo Bộ Chính trị cho phép lùi thời hạn báo cáo về chủ trương đầu tư Dự án đến khi có kết quả thẩm định của Hội đồng thẩm định”, báo cáo mới đây của Bộ GTVT trình Ban Chỉ đạo, các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành GTVT nêu rõ.

Đầu tư đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hóa Theo nghiên cứu Bộ GTVT trình các cấp có thẩm quyền, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, quy mô đầu tư là đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hóa, chiều dài 1.545km, tốc độ khai thác tối đa khoảng 320km/h. Đoàn tàu sử dụng công nghệ động lực phân tán.

Theo nghiên cứu, dự án sẽ đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao với quy mô đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hóa. Ảnh: minh họa

Tổng mức đầu tư dự kiến toàn bộ dự án khoảng 58,71 tỉ USD. Trong đó, chi phí GPMB 1,98 tỉ USD; Chi phí xây dựng 31,58 tỉ USD, chi phí thiết bị 15 tỉ USD; Chi phí quản lý dự án, tư vấn, khác 5,82 tỉ USD; Chi phí dự phòng 4,07 tỉ USD. Để bảo đảm hiệu quả đầu tư và phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực, nhu cầu vận tải, nghiên cứu đề xuất phương án phân kỳ đầu tư theo 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 đầu tư đoạn Hà Nội – Vinh và đoạn Nha Trang – TP.HCM chiều dài 665km, tổng mức đầu tư dự kiến 24,72 tỉ USD. Trong đó, chuẩn bị đầu tư cho toàn tuyến giai đoạn 2020-2026, thi công giai đoạn 2027-2031, đưa vào khai thác khoảng năm 2032. Giai đoạn 2 đầu tư đoạn Vinh – Nha Trang để nối thông toàn tuyến, chiều dài 894km, tổng mức đầu tư dự kiến 33,99 tỉ USD. Trong đó, khoảng năm 2040 đưa vào khai thác đoạn Vinh – Đà Nẵng; Khoảng năm 2045-2050 khai thác đoạn Đà Nẵng – Nha Trang. Được biết, liên quan đến tiến độ công tác thẩm định BCNCTKT dự án, trước đó, Bộ KH&ĐT cho hay kết quả thẩm tra của Liên danh tư vấn thẩm tra quốc tế cho thấy BCNCTKT còn nhiều vấn đề cần được đánh giá, cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi. Các vấn đề này bao gồm: lựa chọn cấp tốc độ thiết kế và khai thác; Hướng tuyến và kết nối với các mạng lưới giao thông trong và ngoài nước; Tổng mức đầu tư và phương án huy động vốn… Bộ KH&ĐT cho rằng, đây là dự án có quy mô, tổng mức đầu tư rất lớn, công nghệ phức tạp, có ảnh hưởng rất lớn, lâu dài đến sư phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, cần được đánh giá kỹ lưỡng các vấn đề liên quan. Do đó, tiến độ thẩm định có thể kéo dài.

Theo Logistics Việt Nam